<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>moksha &#8211; श्रीफल जैन न्यूज़</title>
	<atom:link href="https://www.shreephaljainnews.com/tag/moksha/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://www.shreephaljainnews.com</link>
	<description>ताज़ा खबरे हिन्दी में</description>
	<lastBuildDate>Sun, 09 Nov 2025 16:12:35 +0000</lastBuildDate>
	<language>en-US</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=6.9.4</generator>

<image>
	<url>https://www.shreephaljainnews.com/wp-content/uploads/2022/09/cropped-shri-32x32.png</url>
	<title>moksha &#8211; श्रीफल जैन न्यूज़</title>
	<link>https://www.shreephaljainnews.com</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>मुनि स्वरूपानंदजी ने सल्लेखना व्रत में साधना पूर्ण कर ली समाधि : मुनि मार्दव सागर जी के सानिध्य में णमोकार मंत्र सुनते हुए मोक्ष लक्ष्मी का वरण </title>
		<link>https://www.shreephaljainnews.com/muni_swarupanand_ji_attained_samadhi_in_indore/</link>
					<comments>https://www.shreephaljainnews.com/muni_swarupanand_ji_attained_samadhi_in_indore/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Shreephal Jain News]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 09 Nov 2025 16:12:35 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[Brahmachari Anil Bhaiya]]></category>
		<category><![CDATA[Digambar Jain]]></category>
		<category><![CDATA[Digambar Tradition]]></category>
		<category><![CDATA[Indore Jain Society]]></category>
		<category><![CDATA[indore news]]></category>
		<category><![CDATA[Indore Religious]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Bhakt]]></category>
		<category><![CDATA[jain community]]></category>
		<category><![CDATA[Jain faith]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Heritage श्रीफल न्यूज़]]></category>
		<category><![CDATA[jain monk]]></category>
		<category><![CDATA[jain news]]></category>
		<category><![CDATA[jain philosophy]]></category>
		<category><![CDATA[jain religion]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Samadhi]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Spirituality]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Tradition]]></category>
		<category><![CDATA[Jainendra Jain]]></category>
		<category><![CDATA[moksha]]></category>
		<category><![CDATA[Moksha Lakshmi]]></category>
		<category><![CDATA[Muni Swarupanand Ji]]></category>
		<category><![CDATA[Mupni Mardav Sagar Ji]]></category>
		<category><![CDATA[Nirgranth Life]]></category>
		<category><![CDATA[Palasia Jain Mandir]]></category>
		<category><![CDATA[Rajesh Jain Daddoo]]></category>
		<category><![CDATA[religious event]]></category>
		<category><![CDATA[Sallekhna Vrat]]></category>
		<category><![CDATA[Sanjeev Bhai Katangi]]></category>
		<category><![CDATA[Shraddhanjali]]></category>
		<category><![CDATA[Shravak-Shravika]]></category>
		<category><![CDATA[shrifal news]]></category>
		<category><![CDATA[Tilak Nagar Muktidham]]></category>
		<category><![CDATA[आध्यात्मिकता]]></category>
		<category><![CDATA[इंदौर जैन समाज]]></category>
		<category><![CDATA[इंदौर धार्मिक समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[जैन दर्शन]]></category>
		<category><![CDATA[जैन धर्म]]></category>
		<category><![CDATA[जैन न्यूज]]></category>
		<category><![CDATA[जैन परंपरा]]></category>
		<category><![CDATA[जैन भक्त]]></category>
		<category><![CDATA[जैन मुनि]]></category>
		<category><![CDATA[जैन विरासत]]></category>
		<category><![CDATA[जैन समाज]]></category>
		<category><![CDATA[जैनेंद्र जैन]]></category>
		<category><![CDATA[तिलक नगर मुक्तिधाम]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंबर जैन]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंबर परंपरा]]></category>
		<category><![CDATA[धार्मिक समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[निरग्रंथ जीवन]]></category>
		<category><![CDATA[पलासिया जैन मंदिर]]></category>
		<category><![CDATA[ब्रह्मचारी अनिलभैया]]></category>
		<category><![CDATA[मुनि मार्दव सागर जी]]></category>
		<category><![CDATA[मुनि स्वरूपानंद जी]]></category>
		<category><![CDATA[मोक्ष]]></category>
		<category><![CDATA[मोक्ष लक्ष्मी]]></category>
		<category><![CDATA[राजेश जैन दद्दू]]></category>
		<category><![CDATA[श्रद्धांजलि]]></category>
		<category><![CDATA[श्रावक-श्राविका]]></category>
		<category><![CDATA[संजीव भैया कटंगी]]></category>
		<category><![CDATA[समाधि]]></category>
		<category><![CDATA[सल्लेखना व्रत]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.shreephaljainnews.com/?p=94046</guid>

					<description><![CDATA[पलासिया दिगंबर जैन समाज के वरिष्ठ समाजसेवी और पूर्व मंदिर पदाधिकारी श्री सूर्यपाल की बड़नगर वाले ने सल्लेखना व्रत धारण कर मुनि स्वरूपानंद जी के रूप में अपनी आत्मा को समाधि में स्थिर किया। मुनि श्री ने आचार्य मार्दव सागर जी के सानिध्य में शांत परिणामों से मोक्ष मार्ग को प्राप्त किया। पढ़िए राजेश जैन [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<hr />
<p><strong>पलासिया दिगंबर जैन समाज के वरिष्ठ समाजसेवी और पूर्व मंदिर पदाधिकारी श्री सूर्यपाल की बड़नगर वाले ने सल्लेखना व्रत धारण कर मुनि स्वरूपानंद जी के रूप में अपनी आत्मा को समाधि में स्थिर किया। मुनि श्री ने आचार्य मार्दव सागर जी के सानिध्य में शांत परिणामों से मोक्ष मार्ग को प्राप्त किया। <span style="color: #ff0000">पढ़िए राजेश जैन दद्दू की रिपोर्ट…</span></strong></p>
<hr />
<p><strong>इंदौर।</strong> पलासिया दिगंबर जैन समाज के वरिष्ठ समाजसेवी तथा जावरा वालों के जैन मंदिर के पदाधिकारी रहे श्री सूर्यपाल की बड़नगर वाले कुछ समय से अस्वस्थ चल रहे थे। उन्होंने अपनी मृत्यु को सन्निकट जानकर उसे मांगलिक रूप देने हेतु सल्लेखना व्रत धारण किया और आचार्य श्री मार्दव सागर जी से मुनि दीक्षा लेकर मुनि स्वरूपानंद के रूप में निर्विकल्प जीवन अपनाया।</p>
<p>आज सायं 5:45 बजे उदासीन आश्रम में मुनि श्री मार्दव सागर जी के सानिध्य में ब्रह्मचारी अनिलभैया, सुनील भैया, संजीव भैया कटंगी सहित अनेक ब्रह्मचारी भाइयों, बहनों तथा उपस्थित श्रावक-श्राविकाओं के बीच णमोकार मंत्र सुनते हुए उन्होंने मोक्ष लक्ष्मी का वरण किया।</p>
<p>संध्या 7:00 बजे तिलक नगर मुक्तिधाम पर उनका अग्नि संस्कार संपन्न किया गया। विगत दिनों से आश्रम के सभी ब्रह्मचारी भाई उनकी सेवा में तत्पर थे, जिसके परिणामस्वरूप उनकी समाधि शांत परिणामों के साथ सफलतापूर्वक पूर्ण हुई। मुनि स्वरूपानंद जी की समाधि पर समाजजनों ने गहन श्रद्धा व्यक्त की। डॉ. जैनेंद्र जैन, राजेश जैन दद्दू सहित अनेक श्रद्धालुओं ने विनम्र श्रद्धांजलि अर्पित करते हुए कहा कि मुनि श्री का जीवन त्याग, सेवा और संयम की सजीव मिसाल था।</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.shreephaljainnews.com/muni_swarupanand_ji_attained_samadhi_in_indore/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>तेरापंथी कोठी में संत निवास एवं गुरु चरण मंदिर का हुआ शिलान्यास आचार्य विद्यासागर जी और शांतिसागर जी महाराज के चरण होंगे प्रतिष्ठित </title>
		<link>https://www.shreephaljainnews.com/sant_nivas_aur_guru_charan_mandir_shilanyas_sammed_shikharji/</link>
					<comments>https://www.shreephaljainnews.com/sant_nivas_aur_guru_charan_mandir_shilanyas_sammed_shikharji/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Shreephal Jain News]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 03 Nov 2025 14:03:59 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[Ahimsa]]></category>
		<category><![CDATA[Ashok Patni]]></category>
		<category><![CDATA[Atul Sagar Maharaj]]></category>
		<category><![CDATA[Avinash Jain Vidyavani]]></category>
		<category><![CDATA[Bhaktibhav]]></category>
		<category><![CDATA[bhumi pujan]]></category>
		<category><![CDATA[dharma]]></category>
		<category><![CDATA[Digambar Jain]]></category>
		<category><![CDATA[Dridhamati Mataji]]></category>
		<category><![CDATA[Guru Charan Mandir]]></category>
		<category><![CDATA[Gurumati Mataji]]></category>
		<category><![CDATA[jain news]]></category>
		<category><![CDATA[Jain News श्रीफल न्यूज़]]></category>
		<category><![CDATA[jain samaj]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Teerth]]></category>
		<category><![CDATA[Koderma]]></category>
		<category><![CDATA[Koderma Media]]></category>
		<category><![CDATA[moksha]]></category>
		<category><![CDATA[Pavitra Sagar Maharaj]]></category>
		<category><![CDATA[Prashant Jain]]></category>
		<category><![CDATA[pujya sagar maharaj]]></category>
		<category><![CDATA[Raj Ajmera]]></category>
		<category><![CDATA[Rajendra Prasad Jain]]></category>
		<category><![CDATA[RK Marvel]]></category>
		<category><![CDATA[Samaysagar Maharaj]]></category>
		<category><![CDATA[sammed shikharji]]></category>
		<category><![CDATA[Samta Sagar Maharaj]]></category>
		<category><![CDATA[sant nivas]]></category>
		<category><![CDATA[Sant Shiroamani]]></category>
		<category><![CDATA[Santh Sangh]]></category>
		<category><![CDATA[Shantisagar Maharaj]]></category>
		<category><![CDATA[shilanyas samaroh]]></category>
		<category><![CDATA[Shraddha]]></category>
		<category><![CDATA[shrifal news]]></category>
		<category><![CDATA[Terapanthi Kothi]]></category>
		<category><![CDATA[Vidyasagar Maharaj]]></category>
		<category><![CDATA[अतुल सागर महाराज]]></category>
		<category><![CDATA[अविनाश जैन विद्यावाणी]]></category>
		<category><![CDATA[अशोक पाटनी]]></category>
		<category><![CDATA[अहिंसा]]></category>
		<category><![CDATA[आचार्य विद्यासागर महाराज]]></category>
		<category><![CDATA[आचार्य शांतिसागर महाराज]]></category>
		<category><![CDATA[आचार्य समयसागर महाराज]]></category>
		<category><![CDATA[आरके मार्वल]]></category>
		<category><![CDATA[कोडरमा]]></category>
		<category><![CDATA[गुरु चरण मंदिर]]></category>
		<category><![CDATA[गुरु मति माताजी]]></category>
		<category><![CDATA[जैन तीर्थ]]></category>
		<category><![CDATA[जैन न्यूज]]></category>
		<category><![CDATA[तेरापंथी कोठी]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंबर जैन समाज]]></category>
		<category><![CDATA[दृढ़ मति माताजी]]></category>
		<category><![CDATA[धर्म]]></category>
		<category><![CDATA[पवित्र सागर महाराज]]></category>
		<category><![CDATA[पूज्य सागर महाराज]]></category>
		<category><![CDATA[प्रशांत जैन]]></category>
		<category><![CDATA[भक्तिभाव]]></category>
		<category><![CDATA[भूमिपूजन]]></category>
		<category><![CDATA[मीडिया प्रभारी]]></category>
		<category><![CDATA[मोक्ष]]></category>
		<category><![CDATA[राज अजमेरा]]></category>
		<category><![CDATA[राजेन्द्र प्रसाद जैन]]></category>
		<category><![CDATA[शिलान्यास समारोह]]></category>
		<category><![CDATA[श्रद्धा]]></category>
		<category><![CDATA[श्रीफल न्यूज]]></category>
		<category><![CDATA[संत निवास]]></category>
		<category><![CDATA[संत शिरोमणि]]></category>
		<category><![CDATA[संत संघ]]></category>
		<category><![CDATA[समता सागर महाराज]]></category>
		<category><![CDATA[सम्मेद शिखरजी]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.shreephaljainnews.com/?p=93631</guid>

					<description><![CDATA[सम्मेद शिखर जी के तेरापंथी कोठी परिसर में आज संत निवास एवं गुरु चरण मंदिर का शिलान्यास भव्य रूप से संपन्न हुआ। यह आयोजन संत शिरोमणि आचार्य श्री विद्यासागरजी एवं आचार्य श्री समयसागर जी महाराज के आशीर्वाद से संपन्न हुआ। पढ़िए जैन राज अजमेरा की रिपोर्ट… सम्मेद शिखर जी स्थित तेरापंथी कोठी में आज एक [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<hr />
<p><strong>सम्मेद शिखर जी के तेरापंथी कोठी परिसर में आज संत निवास एवं गुरु चरण मंदिर का शिलान्यास भव्य रूप से संपन्न हुआ। यह आयोजन संत शिरोमणि आचार्य श्री विद्यासागरजी एवं आचार्य श्री समयसागर जी महाराज के आशीर्वाद से संपन्न हुआ। <span style="color: #ff0000">पढ़िए जैन राज अजमेरा की रिपोर्ट…</span></strong></p>
<hr />
<p><strong>सम्मेद शिखर</strong> जी स्थित तेरापंथी कोठी में आज एक ऐतिहासिक अवसर पर संत निवास एवं गुरु चरण मंदिर का शिलान्यास किया गया। यह पवित्र कार्य आचार्य श्री विद्यासागर जी महाराज और आचार्य श्री समयसागर जी महाराज के सान्निध्य एवं आशीर्वाद से सम्पन्न हुआ।</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>इस अवसर पर निर्यापक श्रमण मुनि श्री समता सागर महाराज, मुनि श्री पवित्र सागर महाराज, मुनि श्री पूज्य सागर महाराज, मुनि श्री अतुल सागर महाराज तथा आर्यिका रत्न गुरुमति माताजी और दृढ़मति माताजी ससंघ उपस्थित रहे।</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>प्रवक्ता अविनाश जैन विद्यावाणी ने बताया कि इस गुरु चरण मंदिर में आचार्य श्री शांतिसागर जी महाराज और आचार्य श्री विद्यासागर जी महाराज के पवित्र चरण प्रतिष्ठित किए जाएंगे। इस दिव्य आयोजन का भामाशाह अशोक जी सुशीला पाटनी (आर.के. मार्वल) एवं राजेन्द्र प्रसाद प्रशांत जैन, मुंबई ने विशेष पुण्य भावना से संपादन किया।</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>इस अवसर पर श्रद्धालुओं ने धर्म, संयम और आचार्यों के प्रति असीम श्रद्धा व्यक्त की। संकलनकर्ता कोडरमा मीडिया प्रभारी जैन राज अजमेरा ने बताया कि यह शिलान्यास समारोह समाज के लिए प्रेरणादायी और ऐतिहासिक अध्याय सिद्ध होगा।</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.shreephaljainnews.com/sant_nivas_aur_guru_charan_mandir_shilanyas_sammed_shikharji/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>भगवान ने द्रव्य, भाव और नौ कर्म रूप जन्म-जरा-मरण रूपी नगर को नष्ट किया — आचार्य वर्धमान सागर जी : सहस्त्रनाम विधान की पूजा में भगवान के गुणों का वर्णन </title>
		<link>https://www.shreephaljainnews.com/bhagwan_ne_naunkarm_roop_nagar_nasht_kiya/</link>
					<comments>https://www.shreephaljainnews.com/bhagwan_ne_naunkarm_roop_nagar_nasht_kiya/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Shreephal Jain News]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 31 Oct 2025 13:01:53 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[acharya vardhman sagar ji]]></category>
		<category><![CDATA[Adinath Jinalaya]]></category>
		<category><![CDATA[Barwani Jain Samaj]]></category>
		<category><![CDATA[Bhav Bhakti]]></category>
		<category><![CDATA[Devdrum]]></category>
		<category><![CDATA[Dhamnod News]]></category>
		<category><![CDATA[dharma]]></category>
		<category><![CDATA[Digambar Jain]]></category>
		<category><![CDATA[Gajraj Lokesh]]></category>
		<category><![CDATA[Havan]]></category>
		<category><![CDATA[Indra Puja]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Mandal श्रीफल न्यूज़]]></category>
		<category><![CDATA[jain news]]></category>
		<category><![CDATA[jain religion]]></category>
		<category><![CDATA[Jinendra Bhagwan]]></category>
		<category><![CDATA[Jinvani]]></category>
		<category><![CDATA[Kshamapana]]></category>
		<category><![CDATA[Mandal vidhan]]></category>
		<category><![CDATA[moksha]]></category>
		<category><![CDATA[Muni Hitendra Sagar Ji]]></category>
		<category><![CDATA[Nasiyan]]></category>
		<category><![CDATA[Nirvana]]></category>
		<category><![CDATA[Pooja]]></category>
		<category><![CDATA[Prabhu Mahima]]></category>
		<category><![CDATA[Pratihar]]></category>
		<category><![CDATA[Puja]]></category>
		<category><![CDATA[Punya Karya]]></category>
		<category><![CDATA[Rajesh Pancholia]]></category>
		<category><![CDATA[Sahasranam Vidhana]]></category>
		<category><![CDATA[Samavasaran]]></category>
		<category><![CDATA[Sanjay Sanghi]]></category>
		<category><![CDATA[Satya]]></category>
		<category><![CDATA[Shraddha]]></category>
		<category><![CDATA[Shraddhalu Samooh]]></category>
		<category><![CDATA[shrifal news]]></category>
		<category><![CDATA[Shuddh Bhav]]></category>
		<category><![CDATA[Tirthankar]]></category>
		<category><![CDATA[Tripurari Bhagwan]]></category>
		<category><![CDATA[Vardhman Sagar Ji Pravachan]]></category>
		<category><![CDATA[Vidhikal Puja]]></category>
		<category><![CDATA[Vitragata]]></category>
		<category><![CDATA[आचार्य वर्धमान सागर जी]]></category>
		<category><![CDATA[आचार्य वर्धमान सागर जी प्रवचन]]></category>
		<category><![CDATA[आदिनाथ जिनालय]]></category>
		<category><![CDATA[इंद्र पूजा]]></category>
		<category><![CDATA[क्षमापना]]></category>
		<category><![CDATA[गजराज लोकेश]]></category>
		<category><![CDATA[जिनेन्द्र भगवान]]></category>
		<category><![CDATA[जैन धर्म]]></category>
		<category><![CDATA[जैन न्यूज]]></category>
		<category><![CDATA[जैन मंडल]]></category>
		<category><![CDATA[जैनवाणी]]></category>
		<category><![CDATA[तीर्थंकर]]></category>
		<category><![CDATA[त्रिपुरारी भगवान]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंबर जैन]]></category>
		<category><![CDATA[देवद्रुम]]></category>
		<category><![CDATA[धर्म]]></category>
		<category><![CDATA[धामनोद समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[धार्मिक आयोजन]]></category>
		<category><![CDATA[नसिया]]></category>
		<category><![CDATA[निर्वाण]]></category>
		<category><![CDATA[पुण्य कार्य]]></category>
		<category><![CDATA[पूजन]]></category>
		<category><![CDATA[पूजा]]></category>
		<category><![CDATA[प्रभु महिमा]]></category>
		<category><![CDATA[प्रातिहार्य]]></category>
		<category><![CDATA[बड़वानी जैन समाज]]></category>
		<category><![CDATA[भव्य भक्ति]]></category>
		<category><![CDATA[मंडल विधान]]></category>
		<category><![CDATA[मुनि हितेंद्र सागर जी]]></category>
		<category><![CDATA[मोक्ष]]></category>
		<category><![CDATA[राजेश पंचोलिया]]></category>
		<category><![CDATA[वीतरागता]]></category>
		<category><![CDATA[शुद्ध भाव]]></category>
		<category><![CDATA[श्रद्धा]]></category>
		<category><![CDATA[श्रद्धालु समूह]]></category>
		<category><![CDATA[संजय संघी]]></category>
		<category><![CDATA[सत्य]]></category>
		<category><![CDATA[समवशरण]]></category>
		<category><![CDATA[सहस्त्रनाम विधान]]></category>
		<category><![CDATA[हवन]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.shreephaljainnews.com/?p=93399</guid>

					<description><![CDATA[सहस्त्रनाम मंडल विधान के दौरान आचार्य वर्धमान सागर जी ने बताया कि भगवान ने द्रव्य, भाव और नौ कर्म रूप तीन पुर — जन्म, जरा और मरण रूपी नगर को नष्ट किया है। पूजन में भगवान के 1008 नामों का गुणानुवाद किया गया। पढ़िए राजेश पंचोलिया की रिपोर्ट… टोंक। आचार्य वर्धमान सागर जी के सान्निध्य [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<hr />
<p><strong>सहस्त्रनाम मंडल विधान के दौरान आचार्य वर्धमान सागर जी ने बताया कि भगवान ने द्रव्य, भाव और नौ कर्म रूप तीन पुर — जन्म, जरा और मरण रूपी नगर को नष्ट किया है। पूजन में भगवान के 1008 नामों का गुणानुवाद किया गया। <span style="color: #ff0000">पढ़िए राजेश पंचोलिया की रिपोर्ट…</span></strong></p>
<hr />
<p><strong>टोंक।</strong> आचार्य वर्धमान सागर जी के सान्निध्य में सहस्त्रनाम मंडल विधान की पूजा 28 अक्टूबर से प्रारंभ होकर 1 नवंबर को हवन के साथ संपन्न होगी। आचार्य श्री ने प्रवचन में कहा कि पूजन के माध्यम से भगवान के विभिन्न नामों से गुणानुवाद किया गया है — जिनमें चिंतामणये, अभीष्टदाय, अजीताय, जिनेंद्राय, परमानंदाय जैसे नाम आत्मकल्याण का संदेश देते हैं।</p>
<p>उन्होंने कहा कि जिनेंद्र भगवान के चरणों का स्मरण करने से राग, द्वेष और कर्मों की कालिमा मिट जाती है। भगवान की ध्वनि अमृत के समान है जो जीव को भवाग्नि से मुक्त करती है। पूजन की आठवीं और नौवीं पूजा में अष्ट प्रातिहार्य और समवशरण के वैभव का उल्लेख किया गया।</p>
<p>आचार्य श्री ने बताया कि भगवान त्रिपुरारी ने द्रव्य, भाव और नौ कर्म रूपी जन्म, जरा और मरण नगर को नष्ट कर दिया — यही मोक्ष का सार है। विधान में इंद्रों द्वारा धार्मिक क्रियाएं संपन्न की गईं। सौंधर्म इंद्र श्री कजोड़मल पारसमल बगड़ी, कुबेर इंद्र श्री नंदलाल, संजय संघी सहित अनेक इंद्रों ने सहभागिता की।</p>
<p>विधान में अध्र्य अर्पित किए गए और मंत्रोच्चार आचार्य श्री वर्धमान सागर जी एवं मुनि हितेंद्र सागर जी द्वारा किया गया। आचार्य श्री का संघ सहित 3 नवंबर को श्री आदिनाथ जिनालय नसिया में प्रवेश होगा, जहां दीर्घकालीन नियम-व्रत लेने वाले श्रावक-श्राविकाओं को विशेष आशीर्वाद प्रदान किया जाएगा।</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.shreephaljainnews.com/bhagwan_ne_naunkarm_roop_nagar_nasht_kiya/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>मनुष्य में देवत्व की प्रतिष्ठा की क्षमा भावना: जैन और वैदिक दर्शन दोनों में ही क्षमा को श्रेष्ठ बताया  </title>
		<link>https://www.shreephaljainnews.com/forgiveness_is_considered_superior_in_both_jain_and_vedic_philosophy/</link>
					<comments>https://www.shreephaljainnews.com/forgiveness_is_considered_superior_in_both_jain_and_vedic_philosophy/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Shreephal Jain News]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 27 Aug 2025 09:03:55 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[Digambara Jain]]></category>
		<category><![CDATA[Digambara Sadhu]]></category>
		<category><![CDATA[Forgiveness]]></category>
		<category><![CDATA[Glorious Vangmaya Tradition]]></category>
		<category><![CDATA[Indian Spiritual Tradition]]></category>
		<category><![CDATA[jain community]]></category>
		<category><![CDATA[Jain muni]]></category>
		<category><![CDATA[jain news]]></category>
		<category><![CDATA[jain sadhvi]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Society]]></category>
		<category><![CDATA[Mahavir Swami]]></category>
		<category><![CDATA[moksha]]></category>
		<category><![CDATA[Self Advancement]]></category>
		<category><![CDATA[Shreefal Jain News]]></category>
		<category><![CDATA[Tatvartha Sutra]]></category>
		<category><![CDATA[Uttaradhyayan Sutra]]></category>
		<category><![CDATA[आत्म उन्नति]]></category>
		<category><![CDATA[उत्तराध्ययन सूत्र]]></category>
		<category><![CDATA[क्षमा]]></category>
		<category><![CDATA[गौरवशाली वांग्मय परंपरा]]></category>
		<category><![CDATA[जैन न्यूज]]></category>
		<category><![CDATA[जैन मुनि]]></category>
		<category><![CDATA[जैन समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[जैन समाज]]></category>
		<category><![CDATA[जैन समुदाय]]></category>
		<category><![CDATA[जैन साध्वी]]></category>
		<category><![CDATA[तत्वार्थ सूत्र]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंबर जैन]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंबर साधु]]></category>
		<category><![CDATA[भारतीय आध्यात्मिक परंपरा]]></category>
		<category><![CDATA[महावीर स्वामी]]></category>
		<category><![CDATA[मोक्ष]]></category>
		<category><![CDATA[श्रीफल जैन न्यूज]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.shreephaljainnews.com/?p=88675</guid>

					<description><![CDATA[भारत की गौरवशाली वांग्मय परंपरा के प्रमुख दर्शन जैन दर्शन और वैदिक दर्शन, दोनों की भारतीय आध्यात्मिक परंपराओं के प्रमुख आधार स्तंभ हैं। जो क्षमा को आत्म उन्नति का माध्यम मानते हैं। जैन दर्शन में क्षमा अहिंसा का अभिन्न अंग हैं, जबकि वैदिक दर्शन में यह धर्म और मोक्ष का आधार है। क्षमा भावना मनुष्य [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<hr />
<p><strong>भारत की गौरवशाली वांग्मय परंपरा के प्रमुख दर्शन जैन दर्शन और वैदिक दर्शन, दोनों की भारतीय आध्यात्मिक परंपराओं के प्रमुख आधार स्तंभ हैं। जो क्षमा को आत्म उन्नति का माध्यम मानते हैं। जैन दर्शन में क्षमा अहिंसा का अभिन्न अंग हैं, जबकि वैदिक दर्शन में यह धर्म और मोक्ष का आधार है। क्षमा भावना मनुष्य में देवत्व का प्रतिष्ठा करती है। <span style="color: #ff0000">इंदौर से पढ़िए, यह वरिष्ठ साहित्यकार संदीप सृजन का विशेष आलेख&#8230;सोर्स सुबह सवेरे न्यू मैग्जीन </span></strong></p>
<hr />
<p><strong>इंदौर।</strong> भारत की गौरवशाली वांग्मय परंपरा के प्रमुख दर्शन जैन दर्शन और वैदिक दर्शन, दोनों की भारतीय आध्यात्मिक परंपराओं के प्रमुख आधार स्तंभ हैं। जो क्षमा को आत्म उन्नति का माध्यम मानते हैं। जैन दर्शन में क्षमा अहिंसा का अभिन्न अंग हैं, जबकि वैदिक दर्शन में यह धर्म और मोक्ष का आधार है। क्षमा भावना मनुष्य में देवत्व का प्रतिष्ठा करती है। यह कथन मानव जीवन की गहन सत्यता को उजागर करता है। क्षमा, जो क्रोध, द्वेष और प्रतिशोध की जंजीरों से मुक्त करती है। मनुष्य को आंतरिक दिव्यता की ओर ले जाती है। क्षमा कोई कमजोरी नहीं, बल्कि शक्ति का प्रतीक है। जैन और वैदिक ग्रंथों में क्षमा को आत्म-शुद्धि का साधन माना गया है। जैन धर्म में यह कर्म-बंधन से मुक्ति का मार्ग है, जबकि वैदिक परंपरा में यह ब्रह्म ज्ञान की प्राप्ति का माध्यम।</p>
<p><strong>क्षमा विकारों को नष्ट करती है आत्मा को कैवल्य की ओर ले जाती है</strong></p>
<p>जैन दर्शन जो अहिंसा, अपरिग्रह और अनेकांतवाद पर आधारित है। क्षमा यहां अहिंसा का विस्तार है। जैन ग्रंथों जैसे उत्तराध्ययन सूत्र और तत्वार्थ सूत्र में क्षमा को क्षांति कहा गया है। क्षांति का अर्थ सहनशीलता और क्षमा है। जैन मतानुसार मनुष्य का जीवन कर्मों से बंधा है। क्रोध और द्वेष जैसे विकार नए कर्मों को आकर्षित करते हैं, जो आत्मा को जन्म-मरण के चक्र में बांधते हैं। क्षमा इन विकारों को नष्ट करती है और आत्मा को कैवल्य (मोक्ष) की ओर ले जाती है। जैन दर्शन में क्षमा को सम्यक् दर्शन, सम्यक् ज्ञान और सम्यक् चरित्र के त्रिरत्नों के अंतर्गत रखा गया है। उदाहरण स्वरूप, महावीर स्वामी ने अपने जीवन में अनेक कष्ट सहे, लेकिन प्रतिशोध नहीं लिया। जब एक सर्प ने उन्हें डसा तो उन्होंने क्षमा भाव से कहा, यह इसका कर्म है। यह घटना दर्शाती है कि क्षमा मनुष्य को देवत्व प्रदान करती है, क्योंकि देवता क्रोध से मुक्त होते हैं। जैन साहित्य में प्रतिक्रमण अनुष्ठान है, जिसमें व्यक्ति अपने पापों के लिए क्षमा मांगता है। यह अनुष्ठान आत्म-शुद्धि का माध्यम है।</p>
<p><strong>क्षमा से जीव अहिंसा का पालन करता है</strong></p>
<p>जैन दर्शन क्षमा को चार प्रकारों में वर्गीकृत करता है। क्रोध न करना, क्रोध होने पर उसे नियंत्रित करना, अपराधी को क्षमा करना और स्वयं को क्षमा करना। ‘आचारांग सूत्र’ में वर्णित है कि क्षमा से जीव अहिंसा का पालन करता है, जो सभी जीवों के प्रति समानता का भाव जगाता है। क्षमा जैन दर्शन में सामाजिक सद्भाव का भी साधन है। जैन समाज में क्षमा के माध्यम से संघर्षों का समाधान किया जाता है। उदाहरण के लिए जैन मुनि कभी विवाद में नहीं पड़ते, वे क्षमा भाव अपनाते हैं। यह दर्शन बताता है कि मनुष्य जन्म से देव नहीं होता, लेकिन क्षमा जैसे गुणों से देवत्व अर्जित कर सकता है। जैन दर्शन की यह शिक्षा आज के संघर्षपूर्ण विश्व में प्रासंगिक है, जहां क्षमा शांति का मार्ग प्रशस्त करती है। वैदिक दर्शन, जो वेदों, उपनिषदों, पुराणों और स्मृतियों पर आधारित है, क्षमा को ‘क्षमा’ या तितिक्षा के रूप में वर्णित करता है। ऋग्वेद में कहा गया हैः क्षमां भूमि क्षमां जलं, क्षमां वायुः क्षमां आकाशं अर्थात क्षमा पृथ्वी, जल, वायु और आकाश की तरह अनंत है।</p>
<p><strong>जैन के क्षांति और वैदिक के तितिक्षा समान हैं</strong></p>
<p>वैदिक मतानुसार, मनुष्य ब्रह्म का अंश है, लेकिन माया और अविद्या से ढका ह ुआ। क्षमा इन आवरणों को हटाती ह और आत्मा को ब्रह्म से एकाकार करती है, जो देवत्व है। वैदिक दर्शन में क्षमा को धर्म का अभिन्न भाग माना गया है। मनुस्मृति में लिखा हैः क्षमा धर्म का मूल है। क्षमा से मनुष्य अपने विकारों पर विजय प्राप्त करता है और देवत्व की ओर बढ़ता है। उपनिषदों में जैसे ब्रहदारण्यक उपनिषद में क्षमा को ‘तप’ का रूप कहा गया है। वैदिक दर्शन में क्षमा ‘कर्मयोग’ का भाग है। जहां कर्म फल की अपेक्षा न करके क्षमा की जाती है। यह भावना मनुष्य को उसके अहंकार से मुक्त करती है और ब्रह्मज्ञान प्रदान करती है। जैन और वैदिक दर्शन दोनों की क्षमा को विकार नाशक मानते हैं। जैन के क्षांति और वैदिक के तितिक्षा समान हैं। दोनों में क्षमा मोक्ष का मार्ग है। क्षमा भावना मनुष्य में देवत्व की प्रतिष्ठा करती है जैसा जैन और वैदिक दर्शन सिखाते हैं। जैन धर्म में यह अहिंसा का फल है और वैदिक में धर्म का। दोनों से प्रेरणा लेकर हम क्षमा अपनाकर दिव्य जीवन जी सकते हैं। क्षमा से ही विश्व शांति संभव है। अंत में क्षमा अपनाएं और देवत्व प्राप्त करें।</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.shreephaljainnews.com/forgiveness_is_considered_superior_in_both_jain_and_vedic_philosophy/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>सनावद में मुनि श्री विश्वसुर्य सागर जी ने स्वतंत्रता दिवस पर समाजजनों को पराधीनता से स्वाधीनता का मार्ग बताया : आत्मा को कर्मों से मुक्त कर वास्तविक स्वतंत्रता प्राप्त करने का संदेश दिया </title>
		<link>https://www.shreephaljainnews.com/muni_vishwasury_sagar_ji_speech_on_independence_day_2025/</link>
					<comments>https://www.shreephaljainnews.com/muni_vishwasury_sagar_ji_speech_on_independence_day_2025/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Shreephal Jain News]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 15 Aug 2025 14:09:22 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[Ahimsa]]></category>
		<category><![CDATA[culture]]></category>
		<category><![CDATA[dharma]]></category>
		<category><![CDATA[education]]></category>
		<category><![CDATA[Ethical Living श्रीफल न्यूज]]></category>
		<category><![CDATA[heritage]]></category>
		<category><![CDATA[Humanity]]></category>
		<category><![CDATA[Independence Day]]></category>
		<category><![CDATA[India]]></category>
		<category><![CDATA[Indian Children]]></category>
		<category><![CDATA[Indian Traditions]]></category>
		<category><![CDATA[Indian Youth]]></category>
		<category><![CDATA[jain news]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Principles]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Society]]></category>
		<category><![CDATA[Jainism]]></category>
		<category><![CDATA[karma]]></category>
		<category><![CDATA[Liberation]]></category>
		<category><![CDATA[moksha]]></category>
		<category><![CDATA[Moral Values]]></category>
		<category><![CDATA[Muni Vishwasury Sagar]]></category>
		<category><![CDATA[Nation]]></category>
		<category><![CDATA[Patriotism]]></category>
		<category><![CDATA[Religious Sermon]]></category>
		<category><![CDATA[Saints]]></category>
		<category><![CDATA[shrifal news]]></category>
		<category><![CDATA[Social Awareness]]></category>
		<category><![CDATA[Spiritual Awakening]]></category>
		<category><![CDATA[Spiritual Freedom]]></category>
		<category><![CDATA[Sunavad]]></category>
		<category><![CDATA[Truth]]></category>
		<category><![CDATA[आत्मा]]></category>
		<category><![CDATA[आध्यात्मिकता]]></category>
		<category><![CDATA[आहारदान]]></category>
		<category><![CDATA[कर्म]]></category>
		<category><![CDATA[जैन धर्म]]></category>
		<category><![CDATA[जैन समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[तिरंगा]]></category>
		<category><![CDATA[तीर्थंकर]]></category>
		<category><![CDATA[देशभक्ति]]></category>
		<category><![CDATA[धर्मसभा]]></category>
		<category><![CDATA[धार्मिक जागरूकता]]></category>
		<category><![CDATA[धार्मिक प्रवचन]]></category>
		<category><![CDATA[नैतिक मूल्य]]></category>
		<category><![CDATA[नैतिकता]]></category>
		<category><![CDATA[पराधीनता]]></category>
		<category><![CDATA[बच्चों की शिक्षा]]></category>
		<category><![CDATA[भगवंत]]></category>
		<category><![CDATA[भारतीय परंपरा]]></category>
		<category><![CDATA[मुनि विश्वसुर्य सागर]]></category>
		<category><![CDATA[मोक्ष]]></category>
		<category><![CDATA[युवा जागरूकता]]></category>
		<category><![CDATA[राष्ट्रप्रेम]]></category>
		<category><![CDATA[शिक्षा]]></category>
		<category><![CDATA[सनावद]]></category>
		<category><![CDATA[समाज]]></category>
		<category><![CDATA[समाज सेवा]]></category>
		<category><![CDATA[संस्कार]]></category>
		<category><![CDATA[साधु]]></category>
		<category><![CDATA[सांस्कृतिक धरोहर]]></category>
		<category><![CDATA[स्वतंत्रता दिवस]]></category>
		<category><![CDATA[स्वाधीनता]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.shreephaljainnews.com/?p=87657</guid>

					<description><![CDATA[स्वतंत्रता दिवस के अवसर पर मुनि श्री विश्वसुर्य सागर जी महाराज ने उपस्थित समाजजनों को संबोधित करते हुए बताया कि केवल भौतिक स्वतंत्रता ही नहीं, बल्कि आत्मिक स्वतंत्रता ही वास्तविक स्वतंत्रता है। उन्होंने कहा कि आत्मा को कर्मों से मुक्त कर परमात्मा बनाने का प्रयास करना चाहिए। कार्यक्रम में आहारदान भी दिया गया। पढ़िए सन्मति [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<hr />
<p><strong>स्वतंत्रता दिवस के अवसर पर मुनि श्री विश्वसुर्य सागर जी महाराज ने उपस्थित समाजजनों को संबोधित करते हुए बताया कि केवल भौतिक स्वतंत्रता ही नहीं, बल्कि आत्मिक स्वतंत्रता ही वास्तविक स्वतंत्रता है। उन्होंने कहा कि आत्मा को कर्मों से मुक्त कर परमात्मा बनाने का प्रयास करना चाहिए। कार्यक्रम में आहारदान भी दिया गया। <span style="color: #ff0000">पढ़िए सन्मति जैन काका की पूरी रिपोर्ट…</span></strong></p>
<hr />
<p><strong>सनावद।</strong> स्वतंत्रता दिवस पर सन्मति जैन काका के सहयोग से आयोजित कार्यक्रम में मुनि श्री विश्वसुर्य सागर जी महाराज ने उपस्थित समाजजनों को संबोधित किया। मुनि जी ने कहा कि आत्मा कर्मों की बेड़ियों में जकड़ी हुई है। इसे परमात्मा बनाने के लिए पराधीनता से स्वाधीनता का मार्ग अपनाना आवश्यक है। जब कर्मों से मुक्ति मिलेगी, तभी आत्मा सही मायनों में स्वतंत्र होगी और मोक्ष महल प्राप्त कर सकेगी।</p>
<p><strong>स्वतंत्र होने का प्रयास करना ही वास्तविक स्वतंत्रता</strong></p>
<p>मुनि जी ने समाजजनों को यह शिक्षा दी कि पराधीनता छोड़कर स्वतंत्र होने का प्रयास करना ही वास्तविक स्वतंत्रता है। उन्होंने बताया कि स्वतंत्रता दिवस हमें केवल भौतिक आज़ादी ही नहीं, बल्कि आत्मिक आज़ादी की भी शिक्षा देता है। इस अवसर पर मुनि श्री विश्वसुर्य सागर जी को आहारदान देने का सौभाग्य स्वतंत्रता सेनानी परिवारों—दिनेश एवं नरेश पाटनी परिवार को प्राप्त हुआ। इसके साथ ही मुनि श्री साध्य सागर महाराज को आहारदान देने का सौभाग्य स्वतंत्रता सेनानी कैलाश चंद जटाले परिवार को प्राप्त हुआ। कार्यक्रम में सभी समाजजन उपस्थित रहे और मुनि श्री की वाणी से प्रेरणा ग्रहण की।</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.shreephaljainnews.com/muni_vishwasury_sagar_ji_speech_on_independence_day_2025/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>आत्मा का वास्तविक घर सिद्धालय सात राजू ऊपर स्थित है : विनयसंपन्नता भावना मोक्ष का द्वार है – आचार्य श्री की मंगल देशना </title>
		<link>https://www.shreephaljainnews.com/acharya_vardhman_sagar_ji_deshna_on_vinay_sampannata_bhavna_in_solah_karan_festival/</link>
					<comments>https://www.shreephaljainnews.com/acharya_vardhman_sagar_ji_deshna_on_vinay_sampannata_bhavna_in_solah_karan_festival/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Shreephal Jain News]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 11 Aug 2025 09:51:16 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[Acharya Vardhman Sagar]]></category>
		<category><![CDATA[Aryika Shubhmati Mataji]]></category>
		<category><![CDATA[Dharma Sabha]]></category>
		<category><![CDATA[Digambar Jain]]></category>
		<category><![CDATA[jain dharma]]></category>
		<category><![CDATA[jain festival]]></category>
		<category><![CDATA[jain news]]></category>
		<category><![CDATA[jain pravachan]]></category>
		<category><![CDATA[jain sadhu]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Spirituality]]></category>
		<category><![CDATA[Jainism]]></category>
		<category><![CDATA[Jinwani]]></category>
		<category><![CDATA[moksha]]></category>
		<category><![CDATA[Muni Hitendra Sagar]]></category>
		<category><![CDATA[Rajasthan Jain News]]></category>
		<category><![CDATA[Rajasthan Religious News जैन]]></category>
		<category><![CDATA[Rajesh Pancholiya]]></category>
		<category><![CDATA[Ratnatraya]]></category>
		<category><![CDATA[religious event]]></category>
		<category><![CDATA[RSS Leaders]]></category>
		<category><![CDATA[Samyak Charitra]]></category>
		<category><![CDATA[Samyak Darshan]]></category>
		<category><![CDATA[Samyak Gyaan]]></category>
		<category><![CDATA[shrifal news]]></category>
		<category><![CDATA[Siddhalaya]]></category>
		<category><![CDATA[Solah Karan Bhavna]]></category>
		<category><![CDATA[Tap Tyag]]></category>
		<category><![CDATA[Tonk Jain Samaj]]></category>
		<category><![CDATA[Tonk News]]></category>
		<category><![CDATA[Vinay Bhavna]]></category>
		<category><![CDATA[Vinay Moksha Dwar]]></category>
		<category><![CDATA[Vinay Sampannata]]></category>
		<category><![CDATA[आचार्य वर्धमान सागर]]></category>
		<category><![CDATA[आरएसएस नेता]]></category>
		<category><![CDATA[आर्यिका शुभमति माताजी]]></category>
		<category><![CDATA[जिनवाणी]]></category>
		<category><![CDATA[जैन आध्यात्मिकता]]></category>
		<category><![CDATA[जैन धर्म]]></category>
		<category><![CDATA[जैन न्यूज]]></category>
		<category><![CDATA[जैन पर्व]]></category>
		<category><![CDATA[जैन प्रवचन]]></category>
		<category><![CDATA[जैन साधु]]></category>
		<category><![CDATA[टोंक जैन समाज]]></category>
		<category><![CDATA[टोंक समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[तप त्याग]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंबर जैन]]></category>
		<category><![CDATA[धर्मसभा]]></category>
		<category><![CDATA[धार्मिक आयोजन]]></category>
		<category><![CDATA[मुनि हितेंद्र सागर]]></category>
		<category><![CDATA[मोक्ष]]></category>
		<category><![CDATA[रत्नत्रय]]></category>
		<category><![CDATA[राजस्थान जैन समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[राजस्थान धार्मिक समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[राजेश पंचोलिया]]></category>
		<category><![CDATA[विनय भावना]]></category>
		<category><![CDATA[विनय मोक्ष द्वार]]></category>
		<category><![CDATA[विनय संपन्नता]]></category>
		<category><![CDATA[श्रीफल न्यूज]]></category>
		<category><![CDATA[सम्यक चारित्र]]></category>
		<category><![CDATA[सम्यक ज्ञान]]></category>
		<category><![CDATA[सम्यक दर्शन]]></category>
		<category><![CDATA[सिद्धालय]]></category>
		<category><![CDATA[सोलह कारण भावना]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.shreephaljainnews.com/?p=87395</guid>

					<description><![CDATA[टोंक में सोलहकारण भावना पर्व के अंतर्गत आज दूसरी विनयसंपन्नता भावना का दिवस मनाया गया। आचार्य वर्धमान सागर जी ने धर्मसभा में विनय को मोक्ष का द्वार बताते हुए रत्नत्रय धर्म की भावना में बहने का आह्वान किया। पढ़िए राजेश पंचोलिया की पूरी रिपोर्ट… टोंक में चल रहे सोलहकारण भावना पर्व के अंतर्गत आज विनयसंपन्नता [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<hr />
<p><strong>टोंक में सोलहकारण भावना पर्व के अंतर्गत आज दूसरी विनयसंपन्नता भावना का दिवस मनाया गया। आचार्य वर्धमान सागर जी ने धर्मसभा में विनय को मोक्ष का द्वार बताते हुए रत्नत्रय धर्म की भावना में बहने का आह्वान किया। <span style="color: #ff0000">पढ़िए राजेश पंचोलिया की पूरी रिपोर्ट…</span></strong></p>
<hr />
<p><strong>टोंक</strong> में चल रहे सोलहकारण भावना पर्व के अंतर्गत आज विनयसंपन्नता भावना का आयोजन विशेष श्रद्धा और उत्साह के साथ हुआ। धर्मसभा में राजकीय अतिथि पंचम पट्टाधीश वात्सल्य वारिधि 108 आचार्य श्री वर्धमान सागर जी ने मंगल देशना देते हुए कहा कि आत्मा का वास्तविक घर सिद्धालय है, जो सात राजू ऊपर स्थित है। उन्होंने बताया कि चौरंगी चार गति वाले संसार में लौकिक सुख क्षणिक है, जबकि आत्मा का सुख स्थायी और शाश्वत है। यह सुख केवल रत्नत्रय—सम्यक दर्शन, ज्ञान और चारित्र—की भावना में बहने से ही प्राप्त हो सकता है। आचार्य श्री ने उदाहरण देते हुए कहा कि जैसे अच्छे और लंबे समय तक फल पाने के लिए स्वस्थ बीज, उचित खाद और पानी जरूरी है, वैसे ही धर्म के बीज को जिनवाणी, संयम, तप और त्याग से सींचना आवश्यक है। सोलह भावना का चिंतन किए बिना शाश्वत मोक्ष फल प्राप्त करना संभव नहीं है।</p>
<p>धर्मसभा के पूर्व आर्यिका श्री शुभ मति माताजी ने विनयसंपन्नता भावना पर विस्तार से विवेचना की। उन्होंने बताया कि रत्नत्रय के विषय में विनय करना और कषाय से निवृत्ति जरूरी है। उन्होंने विनय के पाँच भेद बताते हुए कहा कि विनय ही मोक्ष का द्वार है। मुनि श्री हितेंद्र सागर जी ने प्रवचन में श्रावक-श्राविकाओं से आग्रह किया कि वे स्वयं से पूछें—हम कौन हैं, कहाँ से आए हैं और कहाँ जाना है। उन्होंने पुण्य अर्जन के महत्व को समझाते हुए कहा कि संसार से आवागमन समाप्त करने के लिए मन, वचन और काय से 12 भावना, धर्म, ज्ञान और तप द्वारा कर्मों का हवन करना जरूरी है।</p>
<p><strong>पाँच जिनालय मंदिरों के दर्शन करेंगे</strong></p>
<p>इस अवसर पर धार्मिक, सामाजिक और राजनीतिक क्षेत्र के गणमान्यजन आचार्य श्री के दर्शन के लिए उपस्थित हुए। राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ के जिला और प्रांत स्तरीय पदाधिकारी राकेश जैन, रामप्रकाश विजय, लक्ष्मण, अशोक, अनिल पाटीदार, महेंद्र विजय आदि ने आचार्य श्री से आशीर्वाद प्राप्त किया। आचार्य श्री 12 अगस्त की सुबह संघ सहित पुरानी टोंक के पाँच जिनालय मंदिरों के दर्शन करेंगे और उपदेश प्रदान करेंगे।</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.shreephaljainnews.com/acharya_vardhman_sagar_ji_deshna_on_vinay_sampannata_bhavna_in_solah_karan_festival/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>मुनि श्री के सानिध्य में मंत्र जप के साथ संपन्न हुआ ज्याप अनुष्ठान : आचार्य वर्धमान सागर के ध्यान का किया स्मरण, भक्तों ने दी 108 आहुति </title>
		<link>https://www.shreephaljainnews.com/jyayap_anushthan_conducted_in_sanawad_under_muni_shrees_guidance/</link>
					<comments>https://www.shreephaljainnews.com/jyayap_anushthan_conducted_in_sanawad_under_muni_shrees_guidance/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Shreephal Jain News]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 03 Aug 2025 14:08:41 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[108 आहुति]]></category>
		<category><![CDATA[Acharya Vardhman Sagar]]></category>
		<category><![CDATA[Bhagwan Parshvanath]]></category>
		<category><![CDATA[Bhakti]]></category>
		<category><![CDATA[Chaturmas 2025]]></category>
		<category><![CDATA[jain community]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Devotees]]></category>
		<category><![CDATA[Jain News श्रीफल न्यूज़]]></category>
		<category><![CDATA[Jain rituals]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Saints]]></category>
		<category><![CDATA[Jain Samaj Sanawad]]></category>
		<category><![CDATA[Jainism Teachings]]></category>
		<category><![CDATA[Jyayap Anushthan]]></category>
		<category><![CDATA[Karma Theory]]></category>
		<category><![CDATA[Kund Kund Swami]]></category>
		<category><![CDATA[Mantra Chanting]]></category>
		<category><![CDATA[Mantra Jap]]></category>
		<category><![CDATA[Meditation]]></category>
		<category><![CDATA[moksha]]></category>
		<category><![CDATA[Muni Saadhya Sagar]]></category>
		<category><![CDATA[Muni Vishva Surya Sagar]]></category>
		<category><![CDATA[Nirjara]]></category>
		<category><![CDATA[Nirvana Path]]></category>
		<category><![CDATA[Religious Ceremony]]></category>
		<category><![CDATA[Samantabhadra]]></category>
		<category><![CDATA[Sanawad Jain Event]]></category>
		<category><![CDATA[Shraddha Bhakti]]></category>
		<category><![CDATA[shrifal news]]></category>
		<category><![CDATA[Soul Purification]]></category>
		<category><![CDATA[Spiritual Awakening]]></category>
		<category><![CDATA[Spiritual Discourse]]></category>
		<category><![CDATA[आत्मकल्याण]]></category>
		<category><![CDATA[आत्मिक विकास]]></category>
		<category><![CDATA[आध्यात्मिक शुद्धि]]></category>
		<category><![CDATA[आध्यात्मिक साधना]]></category>
		<category><![CDATA[कुंदकुंद स्वामी ध्यान]]></category>
		<category><![CDATA[चार्तुमार्त]]></category>
		<category><![CDATA[जैन धर्म प्रभावना]]></category>
		<category><![CDATA[जैन धार्मिक आयोजन]]></category>
		<category><![CDATA[जैन न्यूज]]></category>
		<category><![CDATA[जैन श्रद्धालु]]></category>
		<category><![CDATA[जैन साधु-संत]]></category>
		<category><![CDATA[ज्याप अनुष्ठान]]></category>
		<category><![CDATA[धर्मिक क्रिया]]></category>
		<category><![CDATA[ध्यान अनुष्ठान]]></category>
		<category><![CDATA[पार्श्वनाथ निर्वाण]]></category>
		<category><![CDATA[पुण्य संचित]]></category>
		<category><![CDATA[भक्तिमार्ग]]></category>
		<category><![CDATA[मंत्र जप]]></category>
		<category><![CDATA[मुनि विश्व सूर्य सागर]]></category>
		<category><![CDATA[मोक्ष मार्ग]]></category>
		<category><![CDATA[वर्धमान सागर महाराज]]></category>
		<category><![CDATA[संत निलय सनावद]]></category>
		<category><![CDATA[सनावद जैन समाज]]></category>
		<category><![CDATA[समंतभद्र आचार्य]]></category>
		<category><![CDATA[समाज समर्पण]]></category>
		<category><![CDATA[साध्य सागर महाराज]]></category>
		<category><![CDATA[सिद्धि प्राप्ति]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.shreephaljainnews.com/?p=86771</guid>

					<description><![CDATA[सनावद में मुनि श्री विश्व सूर्य सागर और साध्य सागर जी महाराज के सानिध्य में ज्याप अनुष्ठान का आयोजन हुआ, जिसमें समाजजनों ने आहुति अर्पित कर आत्मशुद्धि का मार्ग अपनाया। पढ़िए सन्मति जैन काका की पूरी रिपोर्ट… सनावद। नगर में चार्तुमार्त विराजमान मुनि श्री विश्व सूर्य सागर जी महाराज एवं मुनि श्री साध्य सागर जी [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<hr />
<p><strong>सनावद में मुनि श्री विश्व सूर्य सागर और साध्य सागर जी महाराज के सानिध्य में ज्याप अनुष्ठान का आयोजन हुआ, जिसमें समाजजनों ने आहुति अर्पित कर आत्मशुद्धि का मार्ग अपनाया। पढ़िए सन्मति जैन काका की पूरी रिपोर्ट…</strong></p>
<hr />
<p><strong>सनावद</strong>। नगर में चार्तुमार्त विराजमान मुनि श्री विश्व सूर्य सागर जी महाराज एवं मुनि श्री साध्य सागर जी महाराज के सानिध्य में जैन धर्म की प्रभावना हेतु मंत्र ज्याप अनुष्ठान का भव्य आयोजन हुआ।</p>
<p>सन्मति जैन काका ने जानकारी देते हुए बताया कि संत निलय में आचार्य शांति व सागर वर्धमान देशना के दौरान दोपहर में मुनि श्री साध्य सागर जी महाराज की प्रेरणा से मंत्र ज्याप अनुष्ठान सम्पन्न हुआ।</p>
<p><strong>दिव्य आत्माओं की उपस्थिति में वंदना करने से मोक्ष मार्ग सुलभ होता है</strong></p>
<p>मुनि श्री ने बताया कि जैसे बिना इच्छा के भोजन करने पर भी पेट भरता है, वैसे ही बिना विशेष मनोभाव के भी भगवान का नाम लेने से पुण्य और कर्मों की निर्जरा होती है। उन्होंने कुंदकुंद स्वामी, समंतभद्र आचार्य और आचार्य वर्धमान सागर जी महाराज की ध्यान साधना का उल्लेख किया और कहा कि जब भगवान पार्श्वनाथ ने स्वर्ण भद्र कूट पर ध्यान किया था, तुरंत निर्वाण प्राप्त हुआ था। ऐसी दिव्य आत्माओं की उपस्थिति में वंदना करने से मोक्ष मार्ग सुलभ होता है। इस अवसर पर जैन समाज के सभी श्रद्धालुओं ने 108 आहुति देकर ज्याप अनुष्ठान सम्पन्न किया और आत्मिक कल्याण की भावना के साथ धर्म का लाभ लिया।</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.shreephaljainnews.com/jyayap_anushthan_conducted_in_sanawad_under_muni_shrees_guidance/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>आचार्य मेरुभूषण महाराज : समाधि से पहले विप्रणत सागर महाराज को दिया आचार्य पद और पट्टाचार्य पद  </title>
		<link>https://www.shreephaljainnews.com/vipranat_sagar_maharaj_was_given_the_post_of_acharya_pattacharya_by_acharya_merubhushan/</link>
					<comments>https://www.shreephaljainnews.com/vipranat_sagar_maharaj_was_given_the_post_of_acharya_pattacharya_by_acharya_merubhushan/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Shreephal Jain News]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 19 Mar 2023 17:15:46 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[Acharya Merubhushan]]></category>
		<category><![CDATA[Digambar monk]]></category>
		<category><![CDATA[jain dharm]]></category>
		<category><![CDATA[Jain monk श्रीफल जैन न्यूज]]></category>
		<category><![CDATA[jain news]]></category>
		<category><![CDATA[jain samaj]]></category>
		<category><![CDATA[Jainism]]></category>
		<category><![CDATA[moksha]]></category>
		<category><![CDATA[sammedshikhar ji]]></category>
		<category><![CDATA[Sanlekhana]]></category>
		<category><![CDATA[shreephal jain news]]></category>
		<category><![CDATA[आचार्य मेरूभूषण]]></category>
		<category><![CDATA[जैन धर्म]]></category>
		<category><![CDATA[जैन समाज]]></category>
		<category><![CDATA[जैन साधु]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंबर साधु]]></category>
		<category><![CDATA[मोक्ष]]></category>
		<category><![CDATA[सम्मेदशिखर जी]]></category>
		<category><![CDATA[संल्लेखना]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.shreephaljainnews.com/?p=40338</guid>

					<description><![CDATA[श्री सम्मेदशिखर जी में एक माह से भी अधिक यम संल्लेखनारत् आचार्य श्री मेरूभूषण की समाधि बीते शुक्रवार को हुई थी। समाधि से पहले उन्होंने अंबाह में जन्मे विप्रणत सागर महाराज को आचार्य और पट्टाचार्य पद अनेक साधु संतों के सानिध्य में देकर सुशोभित किया था। पढ़िए सौरभ जैन की यह विशेष रिपोर्ट&#8230;.. अंबाह। सम्मेद [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<hr />
<p><strong>श्री सम्मेदशिखर जी में एक माह से भी अधिक यम संल्लेखनारत् आचार्य श्री मेरूभूषण की समाधि बीते शुक्रवार को हुई थी। समाधि से पहले उन्होंने अंबाह में जन्मे विप्रणत सागर महाराज को आचार्य और पट्टाचार्य पद अनेक साधु संतों के सानिध्य में देकर सुशोभित किया था। <span style="color: #ff0000;">पढ़िए सौरभ जैन की यह विशेष रिपोर्ट&#8230;..</span></strong></p>
<hr />
<p><strong>अंबाह।</strong> सम्मेद शिखरजी में आचार्य मेरुभूषण महाराज ने समाधि से पहले अंबाह में जन्मे विप्रणत सागर महाराज को आचार्य और पट्टाचार्य पद अनेक साधु संतों के सानिध्य में देकर सुशोभित किया था। एक माह से भी अधिक यम संल्लेखनारत् आचार्य श्री मेरूभूषण की समाधि शुक्रवार को हुई। मोक्ष मार्गी ने समता भाव के साथ मृत्यु का वरण कर अनेक मुनियों के मध्य इस लोक से विदा ली। आचार्य श्री मेरूभूषण जी को गृहस्थ अवस्था में नेताजी के रूप मे भी पुकारा जाता था, वैसे उनका लौकिक नाम जगदीश था। दोनों ही नाम उनके लिए यथा नाम तथा गुण साबित हुए। वे मोक्ष मार्ग के नेता बनने व जगदीश स्वरूप धारण करने की अपनी अगली यात्रा की ओर बढ़ गए।</p>
<p><strong>गांधी जी से थे प्रभावित</strong></p>
<p>उनके पुराने गृहस्थ अवस्था के साथी बताते हैं कि प्रारम्भिक जीवन से ही वह महात्मा गांधी से प्रभावित रहे और गांधी जी की ही तरह भगवान महावीर के सत्य और अहिंसा के मार्ग को अपनाया। गांधी जी के सत्याग्रह को भी उन्होंने अपने जीवन में भली प्रकार अपनाया। जहां गृहस्थ अवस्था मे अपनी सरकारी नौकरी को तक खतरे में डाल दिया, वहीं असत्य के खिलाफ अपने अधिकारियों के खिलाफ भी खडे़ होना पड़ा तो खड़े हुए। लोग कहते भी थे कि वह बहुत हटाग्रही थे, जो करना होता था वो करके ही मानते थे। मुनि जीवन में भी गिरनार बचाओ आन्दोलन व बलिप्रथा का विरोध करने हेतु उन्होंने सत्याग्रह का मार्ग अपनाते हुये एक लम्बे अनशन पर बैठ उस समय की सरकारों से अपनी बात मनवाली थी। आज भी जब अन्तिम समय आया तो उन्होंने मृत्यु तक को चुनौती देकर यम संल्लेखना धारण की थी और अंतत: 34 वें दिन मृत्यु को आना ही पड़ा।</p>
<p><strong>हो जाता था आभास</strong></p>
<p>उनको जीवन भर अपने आगे होने वाली घटनाओं का आभास हो जाता था। गृहस्थ अवस्था में जब उन्हें देखकर कोई कह भी नहीं सकता था कि वह मुनि दीक्षा लेंगे, तभी उन्होंने अपनी आगामी मुनि दीक्षा की घोषणा कर दी थी और सबने देखा कि उन्होंने दीक्षा ली। उन्हें अपनी समाधि का भी पूर्व आभास था और उन्होंने 2-3 वर्ष पहले ही 2023 की फरवरी- मार्च की घोषणा कर दी थी, जो कि सत्य गई। 12 फरवरी को उन्होंने यम संल्लेखना ले ली थी और 17 मार्च को उनकी निर्विकल्प समाधि सम्पन्न हुई।</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.shreephaljainnews.com/vipranat_sagar_maharaj_was_given_the_post_of_acharya_pattacharya_by_acharya_merubhushan/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>मृत्यु भी आने से डरती रही इनके पास : आचार्य मेरूभूषण ने समता भाव से किया मृत्यु का वरण </title>
		<link>https://www.shreephaljainnews.com/acharya_merubhushan_chose_death_with_equanimity/</link>
					<comments>https://www.shreephaljainnews.com/acharya_merubhushan_chose_death_with_equanimity/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Shreephal Jain News]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 17 Mar 2023 15:31:59 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[समाचार]]></category>
		<category><![CDATA[सम्मेदशिखर]]></category>
		<category><![CDATA[Acharya Merubhushan]]></category>
		<category><![CDATA[Digambar monk]]></category>
		<category><![CDATA[jain dharm]]></category>
		<category><![CDATA[Jain monk श्रीफल जैन न्यूज]]></category>
		<category><![CDATA[jain news]]></category>
		<category><![CDATA[jain samaj]]></category>
		<category><![CDATA[Jainism]]></category>
		<category><![CDATA[moksha]]></category>
		<category><![CDATA[sammedshikhar ji]]></category>
		<category><![CDATA[Sanlekhana]]></category>
		<category><![CDATA[shreephal jain news]]></category>
		<category><![CDATA[आचार्य मेरूभूषण]]></category>
		<category><![CDATA[जैन धर्म]]></category>
		<category><![CDATA[जैन समाज]]></category>
		<category><![CDATA[जैन साधु]]></category>
		<category><![CDATA[दिगंबर साधु]]></category>
		<category><![CDATA[मोक्ष]]></category>
		<category><![CDATA[सम्मेदशिखर जी]]></category>
		<category><![CDATA[संल्लेखना]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.shreephaljainnews.com/?p=40222</guid>

					<description><![CDATA[श्री सम्मेदशिखर जी में एक माह से भी अधिक यम संल्लेखनारत् आचार्य श्री मेरूभूषण की समाधि शुक्रवार को हुई। मोक्ष मार्गी ने समता भाव के साथ मृत्यु का वरण कर अनेक मुनियों के मध्य इस लोक से विदा ली। पढ़िए शुभम जैन की विशेष रिपोर्ट&#8230; सम्मेदशिखर जी। एक माह से भी अधिक यम संल्लेखनारत् आचार्य [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<hr />
<p><strong>श्री सम्मेदशिखर जी में एक माह से भी अधिक यम संल्लेखनारत् आचार्य श्री मेरूभूषण की समाधि शुक्रवार को हुई। मोक्ष मार्गी ने समता भाव के साथ मृत्यु का वरण कर अनेक मुनियों के मध्य इस लोक से विदा ली। <span style="color: #ff0000;">पढ़िए शुभम जैन की विशेष रिपोर्ट&#8230;</span></strong></p>
<hr />
<p><strong>सम्मेदशिखर जी।</strong> एक माह से भी अधिक यम संल्लेखनारत् आचार्य श्री मेरूभूषण की समाधि शुक्रवार को हुई। मोक्ष मार्गी ने समता भाव के साथ मृत्यु का वरण कर अनेक मुनियों के मध्य इस लोक से विदा ली। आचार्य श्री मेरूभूषण जी को गृहस्थ अवस्था में नेताजी के रूप मे भी पुकारा जाता था, वैसे उनका लौकिक नाम जगदीश था। दोनों ही नाम उनके लिए यथा नाम तथा गुण साबित हुए। वे मोक्ष मार्ग के नेता बनने व जगदीश स्वरूप धारण करने की अपनी अगली यात्रा की ओर बढ़ गए।</p>
<p><strong>गांधी जी से थे प्रभावित</strong></p>
<p>उनके पुराने गृहस्थ अवस्था के साथी बताते हैं कि प्रारम्भिक जीवन से ही वह महात्मा गांधी से प्रभावित रहे और गांधी जी की ही तरह भगवान महावीर के सत्य और अहिंसा के मार्ग को अपनाया। गांधी जी के सत्याग्रह को भी उन्होंने अपने जीवन में भली प्रकार अपनाया। जहां गृहस्थ अवस्था मे अपनी सरकारी नौकरी को तक खतरे में डाल दिया, वहीं असत्य के खिलाफ अपने अधिकारियों के खिलाफ भी खडे़ होना पड़ा तो खड़े हुए। लोग कहते भी थे कि वह बहुत हटाग्रही थे, जो करना होता था वो करके ही मानते थे। मुनि जीवन में भी गिरनार बचाओ आन्दोलन व बलिप्रथा का विरोध करने हेतु उन्होंने सत्याग्रह का मार्ग अपनाते हुये एक लम्बे अनशन पर बैठ उस समय की सरकारों से अपनी बात मनवाली थी। आज भी जब अन्तिम समय आया तो उन्होंने मृत्यु तक को चुनौती देकर यम संल्लेखना धारण की थी और अंतत: 34 वें दिन मृत्यु को आना ही पड़ा।</p>
<p><strong>हो जाता था आभास</strong></p>
<p>उनको जीवन भर अपने आगे होने वाली घटनाओं का आभास हो जाता था। गृहस्थ अवस्था में जब उन्हें देखकर कोई कह भी नहीं सकता था कि वह मुनि दीक्षा लेंगे, तभी उन्होंने अपनी आगामी मुनि दीक्षा की घोषणा कर दी थी और सबने देखा कि उन्होंने दीक्षा ली। उन्हें अपनी समाधि का भी पूर्व आभास था और उन्होंने 2-3 वर्ष पहले ही 2023 की फरवरी- मार्च की घोषणा कर दी थी, जो कि सत्य गई। 12 फरवरी को उन्होंने यम संल्लेखना ले ली थी और 17 मार्च को उनकी निर्विकल्प समाधि सम्पन्न हुई।</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://www.shreephaljainnews.com/acharya_merubhushan_chose_death_with_equanimity/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>निर्माण से निर्वाण तक निर्णायक हैं  तीर्थंकर ऋषभदेव की शिक्षाएं</title>
		<link>https://www.shreephaljainnews.com/nirman-se-nirvan-tak-nirnayak-hai-tirthankar-rrishabhadev-ki-shikshae/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[संपादक]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 28 Jan 2022 15:10:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[आलेख]]></category>
		<category><![CDATA[Adinath]]></category>
		<category><![CDATA[moksha]]></category>
		<category><![CDATA[rishabhadev]]></category>
		<category><![CDATA[आदिनाथ]]></category>
		<category><![CDATA[ऋषभदेव]]></category>
		<category><![CDATA[तीर्थंकर]]></category>
		<category><![CDATA[मोक्ष]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.shreephaljainnews.com/?p=24595</guid>

					<description><![CDATA[जैनधर्म के प्रवर्तक भगवान ऋषभदेव के निर्वाणोत्सव, 31 जनवरी, 2022 के अवसर पर प्रासंगिक आलेख लेखक -डॉ0 सुनील जैन, संचय (जैन दर्शन के अध्येता, आध्यात्मिक चिंतक) &#160; अहिंसा, तप, त्याग, अपरिग्रह और क्षमा जैसे गुणों की अमूल्य धरोहर देकर जैन धर्म ने विश्व शांति का मार्ग प्रशस्त किया है। जैन धर्म ही नहीं जीवन दर्शन [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>जैनधर्म के प्रवर्तक भगवान ऋषभदेव के निर्वाणोत्सव, 31 जनवरी, 2022 के अवसर पर प्रासंगिक आलेख</strong></p>
<p><strong><span style="color: #ff0000;">लेखक -डॉ0 सुनील जैन, संचय</span></strong><br />
<strong><span style="color: #ff0000;">(जैन दर्शन के अध्येता, आध्यात्मिक चिंतक)</span></strong></p>
<p><img fetchpriority="high" decoding="async" class="size-us_600_600_crop wp-image-24596 aligncenter" src="https://www.shreephaljainnews.com/wp-content/uploads/2022/01/20220128_203501-600x600.jpg" alt="" width="600" height="600" srcset="https://www.shreephaljainnews.com/wp-content/uploads/2022/01/20220128_203501-600x600.jpg 600w, https://www.shreephaljainnews.com/wp-content/uploads/2022/01/20220128_203501-150x150.jpg 150w" sizes="(max-width: 600px) 100vw, 600px" /></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>अहिंसा, तप, त्याग, अपरिग्रह और क्षमा जैसे गुणों की अमूल्य धरोहर देकर जैन धर्म ने विश्व शांति का मार्ग प्रशस्त किया है। जैन धर्म ही नहीं जीवन दर्शन है, जो मानव मात्र को सम्यक दर्शन की ओर उन्मुख कर मोक्ष की राह दिखाता है। इस महान धर्म और दर्शन के प्रवर्तक हैं प्रथम तीर्थंकर भगवान ऋषभदेव या जिन्हें आदिनाथ, बडे़ बाबा या आदिदेव भी कहा जाता है। आदिनाथ का जन्म चैत्र कृष्णा नवमी को अयोध्या के महाराजा नाभिराय तथा महारानी मरूदेवी के यहां हुआ था। माघ कृष्णा चतुर्दशी को कैलाश पर्वत पर निर्वाण हुआ।<br />
दुनिया के प्राचीनतम लिपिबद्ध धर्म ग्रंथों में से एक वेद में तथा श्रीमद्भागवद् आदि में उल्लेख के साथ ही लगभग समस्त संस्कृतियों में ऋषभदेव की किसी न किसी रूप में उपस्थिति जैन धर्म की प्राचीनता और भगवान ऋषभदेव की सर्वमान्य स्थिति को व्यक्त करती है। उन्होंने मानव जाति को पुरूषार्थ का उपदेश दिया। जीवन निर्माण, परिवार, समाज और देश के लिए उन्होंने कर्म का संदेश दिया। बडे़ ही गर्व और गौरव की बात है कि इन्हीं प्रथम तीर्थंकर ऋषभदेव के ज्येष्ठ पुत्र भरत के नाम से इस देश का नामकरण ‘भारतवर्ष’ हुआ।<br />
भगवान आदिनाथ ने कर्मों पर विजय प्राप्त कर दुनिया को त्याग का मार्ग बताया। उनकी शिक्षाएं मानवता के कल्याण के लिए हैं। उनके उपदेश आज भी समाज के विघटन, साम्प्रदायिक विद्वेष एवं पर्यावरण प्रदूषण को रोकने में सक्षम एवं प्रासंगिक हैं। भगवान ऋषभदेव तत्समय भी महिला साक्षरता, सशक्तीकरण तथा स्त्री समानता को महत्वपूर्ण मानते थे। उन्होंने अपनी दोनों पुत्रियों में से पहली ब्राह्मी को अक्षर ज्ञान के साथ-साथ व्याकरण, छंद, अलंकार, रूपक, उपमा आदि के साथ स्त्रियोचित अनेक गुणों के ज्ञान से अलंकृत किया। दूसरी पुत्री सुंदरी को अंकगणतीय ज्ञान से पुरस्कृत किया। उनके द्वारा निर्मित व्याकरण शास्त्र तथा गणितीय सिद्धांतों ने महानतम ग्रंथों में स्थान प्राप्त किया है। प्रशासनिक कार्य में इस भारत भूमि को उन्होंने राज्य, नगर, खेट, कर्वट, मटम्ब, द्रोण मुख तथा संवाहन में विभाजित कर सुयोग्य प्रशासनिक, न्यायिक अधिकारों से युक्त राजा, माण्डलिक, किलेदार, नगर प्रमुख आदि के सुर्पुद किया। आदर्श दण्ड संहिता का भी प्रावधान कुशलता पूर्वक किया।<br />
डॉ एन.एन. बसु ने सिद्ध किया है कि लेखन कला और ब्राह्मी लिपी के जनक ऋषभदेव हैं। गांधीवादी चिंतक काका कालेकर का यह निष्कर्श उचित ही है -‘‘हिन्दू समाज को संस्कारी और सभ्य बनाने में ऋषभदेव का बड़ा योगदान है। कहा जाता है कि विवाह व्यवस्था, पाक शास्त्र, गणित, लेखन आदि संस्कृति के बीज समाज में ऋषभदेव ने बोए। यह सब करने के बाद अंत में उसका त्याग करके उन्होंने प्रवृत्ति और निवृत्ति दोनों मार्गों का आचरण करके दिखाया। ऋषभदेव ने कहा कि ‘‘कृषि करो या ऋषि बनो।‘‘<br />
ऋषभदेव का विस्तृत वर्णन श्रमण एवं वैदिक वांड्मय में तो हुआ ही है, कला में भी उनका उल्लेख प्राचीनकाल से होता आया है। ऋषभदेव की प्राचीनतम प्रतिमाएं कुषाणकाल और चौसा से मिली हैं। हड़प्पा एवं मोहनजोदड़ो की खुदाई से प्राप्त मूर्तियों को पुरातत्व विभाग ने ऋषभदेव की बताया है। उनकी सर्वाधिक मूर्तियां उत्तरप्रदेश और मध्यप्रदेश में उत्कीर्ण हुयी हैं। मुख्यरूप से मथुरा, कुंडलपुर, अयोध्या, नवागढ़, लखनउ, ग्वालियर, खजुराहो, गोलाकोट आदि से प्राप्त प्रतिमाएं उल्लेखनीय हैं। बिहार, उड़ीसा और बंगाल में भी अनेक महत्वपूर्ण प्राचीन प्रतिमाएं प्राप्त हुई हैं।<br />
जैन साहित्य में भगवान ऋषभदेव की भक्ति सर्वप्रथम की जाती है। उनकी भक्ति में स्वतंत्र रूप से काव्य, पुराण, स्त्रोत, पूजाएं आदि काफी मात्रा में लिखे गए हैं। सातवीं शताब्दी में मुनिराज मानतुंग आचार्य ने भक्तामर स्तोत्र द्वारा संस्कृत में महान स्तवन भक्ति की है, जो आज जन-जन का कण्ठाहार बना हुआ है। ऋषभदेव ने एक ऐसी समाज व्यवस्था दी जो अपने आप में परिपूर्ण तो थी ही, साथ ही उसकी पृष्ठ भूमि में अध्यात्म पर आधारित नैतिकता की नींव भी थी।</p>
<p>भारतीय संस्कृति के प्रणेता एवं जैनधर्म के प्रथम तीर्थंकर ऋषभदेव की जनकल्याणकारी शिक्षाओं द्वारा प्रतिपादित जीवन शैली आज के चुनौती भरे माहौल में बेहद प्रासंगिक है। राजनीति हो या सामाजिक जीवन हर स्थिति में उनके सिद्धांत सुमार्ग प्रशस्त करने वाले हैं। सामाजिक संरचना में उन्होंने प्रजाजनों को तीन श्रेणियों में विभाजित करते हुए उनको अपने अपने कर्तव्य, अधिकार तथा उपलब्धियों के बारे में प्रथम मार्गदर्शन किया। सर्वांगीण विकास के मूल आधारभूत तत्वों का विवेचन कर वास्तविक समाजवादी व्यवस्था का बोध कराया। प्रत्येक वर्ण व्यवस्था में पूर्ण सामंजस्य निर्मित करने हेतु तथा उनके निर्वाह के लिए आवश्यक मार्गदर्शक सिद्धांतों का प्रतिपादन करते हुए स्वयं उसका प्रयोग या निर्माण करके प्रात्याक्षिक भी किया। अश्व परीक्षा, आयुध निर्माण, रत्न परीक्षा, पशु पालन आदि 72 कलाओं का ज्ञान प्रदर्शित किया। उनके द्वारा प्रदत्त शिक्षाओं का वर्गीकरण कुछ इस प्रकार से किया जा सकता है-असि-शास्त्र विद्या, 2. मसि-पशुपालन, 3. कृषि- खेती, वृक्ष, लता वेली, आयुर्वेद, 4.विद्या- पढ़ना, लिखना, 5. वाणिज्य-व्यापार, 6.शिल्प-सभी प्रकार की कलाओं संबंधी कार्य।<br />
आज मानवता के सम्मुख भौतिकवादी चुनौतियों के कारण नाना प्रकार के सामाजिक एवं मानसिक तनाव तथा संकट व्यक्तिगत, सामाजिक एवं भूमण्डल स्तर पर दृष्टिगोचर हो रहे हैं। भगवान ऋषभदेव द्वारा बताई गई जीवन शैली की हमारी सामाजिक एवं राजनैतिक व्यवस्था में काफी प्रासंगिकता एवं महत्ता है। उनके द्वारा प्रतिपादित ज्ञान-विज्ञान की विभिन्न क्षेत्रों में ऐसी झलकियां मिलती हैं, जिन्हें रेखांकित कर हम अपने सामाजिक एवं राजनैतिक जीवन की गुणवत्ता को बढ़ा सकते हैं।<br />
जैन समुदाय अपने प्रथम तीर्थंकर भगवान ऋषभदेव के निर्वाण महोत्सव को बड़े ही धूमधाम से श्रद्धा-भक्ति के साथ मनाता है। इस दिन पूरे देश में उनका अभिषेक-शांतिधारा, पूजा-विधान कर उनके चरणों में निर्वाण लड्डू समर्पित करते हैं।</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
